|
|
|
Nisan 06, 1999 |
|
SEÇİM KURULLARI |
SEÇIM KURULLARI
Her seçim çevresinde bir il seçim kurulu, her ilçede bir ilçe seçim kurulu ve seçim bölgelerine konulacak her sandik için bir sandik kurulu bulunur.
Il merkezlerinde, ayrica bir merkez ilçe seçim kurulu teskil olunur.
IL VE ILÇE SEÇIM KURULLARINDA SIYASI PARTI TEMSILCILERI
Son milletvekili ve Cumhuriyet Senatosu genel ve ara seçimlerinde kendi listesinden yasama meclislerinden birine seçilmis en az bir üyeye sahip olan veya tüzüklerine göre ilk genel kongresini yapmis olup, illerin en az yarisinda ve en az alti ay evvel il ve ilçe teskilatini kurmus bulunan siyasi partilerden o il ve ilçede teskilati bulunanlar, il ve ilçe seçim kurullarinda birer temsilci bulundurabilirler. Bu temsilciler kurulun bütün çalismalarina ve görüsmelerine katilirlar, oy kullanamazlar. Siyasi parti temsilcilerinin toplantilara katilmamasi, islerin görüsülmesini durdurmaz.
Il ve ilçe seçim kurullari iki yilda bir ocak ayinin son haftasinda kurulur.
ILÇE SEÇIM KURULU ÜYELIKLERI
Ilçe seçim kurulunun dört asil ve dört yedek üyesi siyasi partilerden alinir. Bu üyeler asagidaki sekilde belirlenir:
Ilçe seçim kurulu baskani, bu kurulun olusmasi için ön görülen sürenin basinda, ilçede teskilati bulunan ve son milletvekili genel seçiminde o ilçede en çok oy almis olan dört siyasi partiye birer asil ve birer yedek üye adini iki gün içinde bildirmelerini teblig eder.
Bu islemle belirlenen veya süresi içinde ad bildirilen siyasi parti sayisi dörtten az oldugu takdirde, eksik kalan üyelikler, ayni sartlari tasiyan diger siyasi partilerden, o ilçede aldiklari oylarin büyüklük sirasina göre, ayni usulle tamamlanir.
SANDIK KURULU
Ilçe seçim kurulu baskani, o seçim çevresinde seçime katilan ve ilçede teskilati bulunan siyasi partilerden, son milletvekili genel seçiminde o ilçede en çok oy almis olan bes partiye, her sandik için birer asil ve birer yedek üye adini bes gün içinde bildirmelerini ister. Bu yoldan tespit edilen sandik kurulu üye sayisi besten az oldugu taktirde, eksik kalan üyelikler, ayni sartlari tasiyan diger siyasi partilerden, aldiklari oylarin büyüklük sirasina göre, ayni usulle tamamlanir.
MÜSAHITLER
Sandik basi islemlerini takip etmek üzere, siyasi partiler ve bagimsiz adaylar, birer müsahit gönderebilirler.
PROPAGANDA SERBESTLIGI VE SÜRESI
Propaganda, oy verme gününden önceki onuncu günün sabahinda baslar ve oy verme gününden önceki günün saat 18:00’nde sona erer.
ITIRAZLAR VE SIKAYETLER
ITIRAZ
Seçimle görevli kurullarin veya kurul baskanlarinin yaptigi bir islemin, aldigi veya verdigi bir kararin, yasaya aykiriligi yazili veya sözlü olarak ileri sürülerek, bunlarin düzeltilmesi için bir üst kurula yapilan basvurular ITIRAZLARDIR.
Seçme yeterligine sahip yurttaslar, siyasi partiler veya bunlarin tüzüklerine göre kurulus kademelerinin baskanlari veya vekilleri, müsahitler, adaylar ve milletvekilleri üst kurula itiraza yetkilidirler.
Sandik kurulu için ilçe seçim kurulu,
Ilçe seçim kurulu için il seçim kurulu,
Il seçim kurulu için yüksek seçim kurulu itiraz merciidir.
Itiraz yazi ile veya sözle yapilir. Sözle yapilacak itirazlar gerekçesiyle birlikte tutanaga yazilir.
Kimligini ispat edemeyenlerin, delil ve gerekçe göstermeyenlerin itirazlari incelenmez.
Siyasi partiler seçim baslangicinda partileri adina kimlerin itiraz edebileceklerini mühür ve imzali bir yazi ile seçim kuruluna bildirirler. Parti adina itiraz edeceklerden kimlik aranmaz.
Itiraz üzerine ilgili seçim kurulu baskanindan alindi belgesi alinir.
SIKAYET
Il, ilçe ve sandik kurullarinin veya bu kurularin baskanlarinin yaptiklari islemlere ve aldiklari önlemlere veya yasaklara uymayanlarin, bu hareketlerinin önlenmesi maksadiyla ve kanunlara aykiri muamelelerin düzeltilmesi için yapilan basvurulara SIKAYET denir.
Sikayette bulunabilecek kisiler yukarida itiraz etmeye yetkili olarak belirtilen kisilerdir.
Sikayet yazili veya sözlü olarak yapilabilir. Sözle yapilacak sikayetler gerekçesiyle birlikte tutanaga yazilir. Kimligini ispat edemeyenlerin, delil ve gerekçe göstermeyenlerin sikayetleri dinlenmez.
Sikayet sandik kurulu, ilçe seçim kurulu, il seçim kurulu ve yüksek seçim kurulu baskanliklarina yapilabilir.
Sikayet kabul edilmedigi takdirde, derhal tutanaga geçirilerek karara baglanir. Bu karara karsi 48 saat içerisinde itiraz olunabilir.
Islemlere, tedbirlere ve kararlara karsi yapilan sikayet ve itirazlar, oy vermeye ve her türlü seçim islerinin devamina engel olmaz.
SIKAYET VE ITIRAZLARLA ILGILI SÜRELER
Sandik kurularina ait itiraz ve sikayet:
Sandik kurullarinin teskiline dair; ilçe seçim kurulu veya baskani tarafindan yapilan islemlerin düzeltilmesi için, bu islemlerin neticesinden itibaren en geç iki gün içinde sikayet yoluyla düzeltilmesi istenebilir.
Sikayetin reddine dair olan kararlara karsi, bildirilmesinden veya tebliginden itibaren iki gün içinde il seçim kuruluna itiraz olunur. Il seçim kurullari, iki gün içinde kesin karar verirler.
Bu sikayetin yapilmamis olmasi sandik kurulunun tesekkülüne karsi itiraza engel degildir.
Ancak, bu itirazin tesekkülden itibaren iki gün içinde il seçim kuruluna yapilmasi sarttir.
Il seçim kurulunun verecegi karar kesindir.
Ilçe seçim kurullarina ait itiraz ve sikayet:
Ilçe seçim kurulu teskili islemlerine karsi, il seçim kurullarina bunlarin tesekkülünden itibaren en geç iki gün içinde itiraz olunabilir.
Il seçim kurullari, itirazlari en geç iki gün içinde, kesin olarak karara baglar.
Il seçim kurullarina ait itiraz ve sikayet:
Il seçim kurullarinin tesekkülüne karsi kurulun teskilinden itibaren en geç üç gün içinde, Yüksek Seçim Kuruluna itiraz olunabilir. Yüksek Seçim Kurulu üç gün içinde bir karar verir.
OY VERME ISLEMI NASIL YAPILIR
1.Sandik basinda seçmenler siraya girer, birer birer alinirlar. (Gebe, hasta ve sakatlar bekletilmez.)
1. Seçmen, kimlik belgesini sandik kuruluna verir.
2. Seçmen listesinde, seçmenin adi bulunur.
3. Çift mühürlü zarf ile arkasi mühürlü oy pusulasi ve Evet mühürü seçmene verilir.
4. Baskan; seçmene, kapali oy verme yerine giderek oyunu kullanmasini, zarfi kapatip, gelerek sandiga atmasini hatirlatir.
5. Oy pusulasi veya zarfa herhangi bir isaret-imza yapilmamasi ikaz edilir.
6. Oy pusulasi ve zarfi alan seçmen, dogrudan dogruya kapali oy verme yerine gider. Kimseyle konusmaz, danismaz.
7. Seçmen, zarfi sandiga atar, Evet mührünü teslim eder.
8. Seçmen listesinde, isminin karsisindaki imza yerini imzalar.
9. Imza bilmeyenler, sol el basparmagini basar.
DIKKAT: Kör, felçli v.s. özürlüler, bir akrabasinin yardimi ile oy kullanir. Akrabasi yok ise herhangi bir seçmen yardim eder. Bir seçmen, birden fazla özürlüye refakat edemez. Imza bilmeyen parmak basar.
OY VERMENIN SONA ERMESI
Oy verme, araliksiz devam eder. Oy kullanma bitis saati geldiginde, sandik basinda bekleyen seçmen var ise:
-Bunlar sayilir,
-Kimlikleri toplanir,
-Kaç kisi oldugu tutanaga kaydedilir,
-Daha sonra gelenlere oy kullandirilmaz,
Oy bitis saatinden önce sandiklar hiç bir sekilde açilmaz.
OY ZARFLARININ SAYIM VE DÖKÜMÜ
a)Sayim ve Döküm Hazirliklari
Sayim ve döküm açik olarak yapilir. Seçmenler izleyebilir.
Sandik kurulu, masanin etrafinda bos kalacak kismi belirler. Ip germek gibi tedbirleri alir.
Masanin üzerinde sandik disinda bir sey birakilmaz.
Seçmen listesindeki imzalar sayilir.Tutanaga geçirilir. Yüksek sesle duyurulur.
b)Kullanilmayan Oy Pusulalari ve Zarflar
Kullanilmayan oy ve zarflar sayilir tutanaga geçirilir. Ayri ayri paketlenir. Mühürlenip sayisi yazilir.
Oy kullanan seçmen sayisina eklenir.
Evet mühürü bir zarfa konulur.
Sayilacak oy pusulalarinin konulacagi torbanin bos oldugu gösterilir.
Bütün bu islemler tutanaga geçirilir.
SANDIGIN AÇILMASI-KAPALI ZARF SAYIMI
1- Sandik, herkesin huzurunda açilir.
2- Çikan zarflar sayilir. Tutanaga yazilir.
3-Zarf sayisi ile oy veren seçmen sayisi (listedeki imzalara göre) karsilastirilir.
Zarf fazla ise( Açilmadan-Kapali olarak)
Zarflar tek tek kontrol edilir ,(Öncelikle Md.103 kapsamindaki yani:
Çift mühürlü olmayanlar, isaretli, imzali, seçmenin kimligi belirten )
zarflar , ayrilir ve muhafaza edilir.
Bunlarin düsümüyle esitlik saglanamaz ise, Kurul Baskani sandiktan gelisi güzel zarf çekerek esitligi saglar. BU FAZLA ZARFLAR YAKILARAK YOK EDILIR. Bütün islemler tutanaga geçirilir.
ZARFLARIN AÇILMASI -DENETIMI -OYLARIN SAYIM VE DÖKÜM
-Bir üye daha önce tesbit edilen ve sandiga konulan oy zarflarin teker teker alip baskana verir.
-Baskan, oy zarfini açar, içinden çikan oy pusulasini herkesin görebilecegi ve isitecegi sekilde açikça okur.(hangi partiye oy verildigini)
-Görevlendirilmis iki üye, döküm cetvellerine isler.
-Oy pusulasi torbaya konulur.
-Oy pusulasi üzerinde tereddüt var ise bunlar ayrilir.Daha sonra, bu oylarin muteber olup olmadigi karara baglanir.Tutanaga geçirilir. Muteberse cetvele islenir.
-Geçerli olmayan oy pusulalari, yirtilmaz,atilmaz; ayri bir paket yapilip saklanir.
-Oy pusulasini kurul üyeleri , müsahitler, adaylar görebilir.
DIKKAT:
1-Sayim ve döküm islemi bitene kadar, parti müsahidimiz de sandik basindan ayrilmasin,
2-Sandik Kurulu Üyesi ve Müsahitler
- Sandiktan alinan her zarfa ve açilan oy pusulasina dikkat etmeli,
- Döküm cetvellerine islenmesini kontrol etmeli.(Partimize çikan oylar baska bir parti veya adaya islenmesin veyahut iptal edilmesin)
3-Zarf ve oy pusulasi kontrolünde, partimiz aleyhine veya baska parti lehine usulsüz bir islem oldugunu görür veya süphelenir iseniz; hemen itiraz ediniz. Sözlü sikayetiniz sonuç vermez ise tutanaga geçmesini saglayiniz
DENETIM:Oy sayim ve dökümü bitince, torbadaki oylar ile sandiktan çikan zarf sayisinin uygunlugu denetlenir.
GEÇERSIZ SAYILACAK OYLAR
Sandik Kurulunun verdigi, çift mühürlü zarftan baska bir zarfa konulan oy pusulasi ,
Imzali, mühürlü veya isaretli zarf veya oy pusulasi,
Arkasi mühürsüz oy pusulasi
Birden fazla partiye veya adaya ‘Evet’ mühürü basilanlar
Evet mühürü hiç basilmamis olanlar,
Zarf içinde oy pusulasindan baska bir kagit veya el ilani vs.bulunanlar.
DIKKAT:
** ‘Evet’ mühürü, baska bir parti alanina tasmamak suretiyle MHP sütununda birden fazla basilmis isa bu oy geçerlidir. Çizgiye tasmasi onu geçersiz kilmaz.
** Oy pusulasinin katlanmasi sonucu , ‘’Evet’ mühürü baska yere geçmis (boyamis) ise bu oy geçerlidir.
SAYIMIN ILANI-TUTANAGA GEÇIRILMESI:
Sayim bitince , sonuçlar yüksek sesle ilan edilir.
Basili tutanak kagidinda mevcut sütunlar doldurulur. Burada, seçmen sayisi, oy kullanan seçmen sayisi, kullanilan zarf sayisi, muteber oy sayisi, muteber olmayan oy sayisi ve sebepleri; itiraz edilip veya ihtilafli görülmüs fakat muteber sayilmis oy pusulalari sayisi, var ise ihbar ve sikayetler ve verilen kararlar yazilir, imzalanir.
DIKKAT: Geçerli-geçersiz oylarda partimiz aleyhine olacak hususlar var ise, bu hususta itirazinizi tutanaga geçirtiniz. Okumadan imzalamayiniz. Muhalefet serhini yaziniz. (Su kadar oy geçerli sayilmasi gerekirken,geçersiz sayilmis veya geçersiz sayilmis iken baska parti lehine geçerli sayilmis v.s. seklinde)
TUTANAGIN ASILMASI-BIR ÖRNEGININ ALINMASI
Sandik seçim sonucunu gösteren cetvel,sandik çevresine asilir.Bu cetvel bir hafta asili kalir.
Bu cetvelin onayli bir örnegi siyasi parti temsilcilerine verilir.
*Müsahitlerimiz , bu örnegi ilçe teskilatina hemen teslim etmelidir.
SAYIM BELEGELERININ TESLIMI
Seçimle ilgili tüm belge ve tutanaklar, mühürlenerek bir torbaya konulur, ayrica mühürlenir. Sandik baskaninca, ilçe seçim kururluna imzali tutanakla teslim edilir.
Sandik Kururlu üyemiz, torba teslim edilene kadar sandik baskani ile birlikte olmalidir.
|
|
Yazar: Av. Sedat AKSAKALLI |
|
|
|
|
 |
|
 |
|